آموزش ايمنی و ايمنی سيستم
آموزش ايمنی و ايمنی سيستم
يكي از عوامل كليدي در برنامه ايمني سيستم ،آموزش ايمني است. به منظور اداره يك برنامه موفق شركت كنندگان بايد در رابطه با مفاهيم ،وظايف ومسؤليت هاي مناسب مرتبط با ايمني سيستم آموزش ببينند .آموزش ويژه اي براي مديريت،اعضاي گروه كاري ايمني سيستم ،سيستم هاي ايمني ،بازرسان ،كنترل كنندگان،تكنسين ها ، مهندسان وهمه كساني كه در هدايت اين برنامه فعاليت دارند، نياز است0 همچنين آموزش به عنوان يك عامل كنترل اجرايي براي محدود يا كنترل كردن ريسك به سطح قابل قبول مورد نياز خواهد بود.
اين راهنمايي براي آموزش دهندگان ايمني سيستم است تا فعاليت آموزش ايمني را به طور موفق اجرا كنند.موضوعات خاص بحث شده شامل آناليز نيازهاي آموزش ايمني ،آناليز كار ،اهداف يادگيري رفتارهاي يادگيري و ارائه آموزش ايمني مؤثر مي باشد.
آناليز نيازهاي آموزش :
اولين گام آماده سازي براي آموزش يك گروه ، اجراي آناليز نيازهاي آموزشي است .اين آناليز مطالعه كاملي از يك سازمان است تا تعيين شود كه آموزش چگونه مي تواند سازمان را در جهت بهبود ايمني و اثرگذاري وكارايي آن ويا اجراي الزامات قانوني بهبود بخشد. اين آناليز براي موفقيت برنامه آموزشي ضروري است .بسياري از آموزش دهندگان كه اين آناليز را انجام نمي دهند متوجه مي شوند كه گاهي اوقات برنامه هايشان كاملا موفق اند اما درزماني ديگر همين برنامه كه با روش يكسان و بوسيله همان آموزش دهنده صورت گرفته به طور مبهمي ناموفق است . علت اين است كه هيچ كدام از اين دو گروه آموزشي دقيقا شبيه هم نيستند.نيازهايآموزشي راتحت تاثير قراردهند.بنابراين مربي ايمني بايد قادر باشد تا نيازهاي آموزشي را تشخيص داده وآموزش را بر طبق آن نيازها وفق دهد.برخي از فاكتورهاي قطعي در زير بحث شده اند.
آموزش ايمني نقش حياتي در يك برنامه ايمني سيستم بازي مي كند.مربي بايد نيازها راتشخيص دهد و با به خاطر سپردن سؤالات زير آموزش را اجرا كند.
1- ميزان دانش شركت كنندگان در برنامه آموزشي چه قدر است ؟
2- وظايف شركت كنندگاني كه با دانش ايمني سيستم در ارتباط هستند چيست ؟
3- زمينه ،تجربه وتحصيلات شركت كنندگان در برنامه آموزشي در چه حد است ؟
4- در گذشته چه آموزشي براي شركت كنندگان فراهم شده بود؟
5- نظر مديريت راجع به ايمني سيستم وآموزش چيست ؟
6- آيا آموزش براي مديريت يا شركت كنندگان گروه كاري ايمني سيستم فراهم شده است ؟
7- آيا شركت كنندگان در باره آناليز مخاطره ،آموزش خواهند ديد؟
استانداردهاي آموزشي :
غالبا مربيان در پيچ وخم مقررات وابسته به هم مرتبط با ايمني سيستم ، ايمني شغلي ونيازهاي آموزش محيطي غوطه ور هستند.ممكن است مقررات تغيير كنند در ميان اين آشفتگي غالبا اطلاع از چگونگي شروع كار مشكل است .
در اينجا راهنمايي هايي براي اقدام سازمان در جهت رعايت خواسته هاي آموزش ايمني آورده شده است .
· خواندن مقررات مناسب : غالبا فهم مقررات مشكل است و ممكن است لازم باشد كه چندين مرتبه آنها راخواند.هرچند كسي كه مسؤليت اصلي در آموزش ايمني دارد بايد بيشتر از آنكه بر ديگران براي تفسير آنها تكيه داشته باشد خود آنها را بخواند.
· توجه داشتن به كارگاههاي پيشرفت حرفه اي وصحبت كردن با همكاران :علاوه بر خواندن مقررات ، مربي بايد به كارگاههاي پيشرفت حرفه اي توجه كرده وبا همكاران و پرسنل نظم دهنده صحبت كند تا در جريان باشند ودر استراتژي هاي اجرايي شركت داشته باشند.
· همكاري با مديريت به منظور ايجاد اولويت هاي آموزشي : بعد از آناليز خواسته ها و نيازهاي آموزش ايمني ، مديريت و واحد آموزشي بايد براي اولويت بندي آموزش ايمني وايجاد يك تقويم آموزشي با هم همكاري كنند.
· طراحي ، اجرا وارزيابي آموزش سيستماتيك :بيشتر مقررات ،خواسته هاي آموزش را برحسب نيازها وموضوعات بيان مي كنند .مربي بايد خواسته ها را به يك نقشه سيستماتيك آموزشي ، شامل اهداف يادگيري استراتژيهاي آموزشي و روشهاي ارزيابي تبديل كند. اين بخش اصولي را براي طراحي برنامه هاي آموزش ايمني فراهم مي كند. اما اطلاعات اساسي راجع به اجرا يا ارزيابي برنامه هاي آموزش ايمني را پوشش نمي دهد.
· آموزش بر اساس سند (مدرك) مستند سازي آموزشي يك جزء ضروري آموزشي مخصوصا براي آموزش ايمني است . بازرسان معمولا ارائه مدارك را بازنگري مي كنند و مستند سازي غالبا به عنوان مدركي از نيت خير در حق صنعت استفاده مي شود. با ذخيره آسان اطلاعات قابل دسترسي از طريق كامپيوترها بسياري از شركت ها گزارشهاي آموزش ايمني فواصل زماني كارمندانشان را نگهداري مي كنند همچنين آنها از كارمندان مي خواهند تا با يك امضاء تصديق كنند كه آموزش ايمني اجرا شده است .
انتظارات از آموزش :
پي بردن به انتظارات سازماني كه قصد آموزش آن را داريد زمان مي گيرد.ميزان حمايت تيم مديريت را تعيين كنيد .اهداف آموزشي آنها را تعيين كنيد.سپس با نمايندگاني از شركت كنندگان هدف (گروهي كه شما به آنها آموزش خواهيد داد)صحبت كنيد تا انتظارات و اهداف آنها را تعيين كنيد .همچنين براي بدست آوردن جنبه هاي ديگري از نيازهاي آموزش ايمني نمايندگاني از اعضاي نظارت كننده شركت كنندگان هدف را بررسي كنيد. لازم نيست اين بخش از آناليز نيازها رسمي باشد .غالبا يك گشت وگذار در محيط كار فرصتي براي سؤال كردن ،گوش دادن وتشخيص انتظارات فراهم مي كند.توانايي در گوش دادن خيلي مهم است.زيرا غالبا براي دادن اطلاعات به شنونده ماهر نياز خواهند شد.به محض اينكه انتظارات آموزشي را بنويسيد واجماعي از سازمان بدست آوريد.چناچه انتظارات واقع بينانه نيستند بايد درباره آنها بحث شود .انتظارات غير واقع بينانه معمولا از خطا در فهم اين موضوع ناشي مي شود كه چه چيزي آموزش كار آمد راتشكيل مي دهد .يك مثال رايج در خواست آموزش 200نفر بامعلومات بسيار متنوع از اطلاعات زمينه ونياز به دانستن است بايد در اين مسئله راه حلهاي جديدي راجستجو كرد .
جلسات متعدد آموزش ايمني براي گروههاي مختلف ، استفاده از چندين مربي ايمني ، استفاده از چندين استراتژي تدريس ويا استفاده ازرسانه هاي صوتي تصويري جمعي .
مثال ديگر از انتظار غير واقع بينانه در خواست داشتن آموزش در ساعت 7صبح روز تعطيل براي كارهايي است كه يك شيفت از 11تا7 صبح بدون دريافت دستمزد اضافي كاركرده اند.پيش بيني يك مشكل در گروه آسان است .در تعيين تاريخ و زمان مناسب كلاسهاي آموزشي اطمينان حاصل كنيد. نوع ديگر توقع غير واقع بينانه كه بسيار جدي است ناشي از درخواستي است كه در به حداقل رساندن خطر راههاي غير مستقيم تشويقي يا مشرف بودن بر مخاطرات است .دادن (خبر يا دانش )نادرست عهدي به كار آموزان مي تواند براي آموزگار مسؤليت داشته باشد .بنا براين مربي بايد با فلسفه روش سازمان احساس راحتي داشته باشد .در برخي مواقع نادر ، مربيان بيشتر ترجيح مي دهند از فرصتهاي آموزشي بگذرند تا اينكه استانداردهاي آموزش كاركنانشان را به مخاطره بياندازند. اگر چه سازمانها زماني كه مربي به آنها توضيح دهد كه چگونه آموزش كارايي اثرگذاري وايمني را ارتقاء خواهد داد از آنها حمايت مي كند.
آناليز مسئله :
مسائل متعددي وجوددارند كه مي توانند عملكرد يك سازمان و محيط آموزش را به نيازهاي سازمان مرتبط سازد. براي مثال زماني كه كارگران ويا مديران انگيزه اين را دارند كه به درستي كار را انجام دهند اما فاقد مهارت و دانش هستند يك فرصت آموزشي ايده آل وجود دارد .آموزش ايمني معمولا مي تواند شكافهاي علمي موجود را پر كند اگر ياد گيرندگان دانش ومهارتهاي لازمه را داشته وآموزش كافي به آنها داده شود.
آناليز شركت كنندگان (شنوندگان ):
يك گام قطعي در آناليز نيازهاي آموزش ايمني آناليز گروه هدف است .مربي ايمني بايد زمينه تحصيلات عمومي شركت كنندگان، وظايف شغلي آنها، تاريخچه آموزش قبلي آنها ، طول مدت استخدام آنها ، وضعيت عاطفي عمومي سازمان ، هنجارهاي رفتاري وطرز تلقي ها نسبت به آموزش را تعيين كند.تشخيص اينكه آيا كارآموزان به دانش ومهارتهاي لازمه تسلط پيدا كرده اند به منظور آموزش هدف به نحو درست حياتي است .
آناليز شغل :
همينكه آناليز نيازهاي آموزشي ايمني كامل شد، مديريت و مربي بايد بر سر مسائل كلي از قبيل اهداف آموزش محلهاي علمي يا مهارتي كه نيازمند آموزش هستند با هم توافق كنند گام بعدي در فرآيند طراحي آموزش ايمني اجراي آناليز شغلي است .هدف اصلي از آناليز يك شغل آماده كردن يك فهرست مرتب از همه گامهاي ضروري براي اجراي يك مهارت شغلي خاص است.آناليز شغل بنا به دلايل متعددي اهميت دارد.
· آناليز شغل به مربي كمك مي كند تا قاعده مند باشد وآموزش رادر يك توالي منطقي سازمان دهي كند .
· همه مراحل كار نيازمند آموزش نخواهند بود .اگر چه مربي ايمني وكارآموز در زمينه اي از تصوير بزرگ مي توانند مراحلي راكه نياز به آموزش دارند ببينند.
· مربي ايمني كه با كار آشنا شده است مي تواند آموزش ايمني را با مثالهاي برجسته تركيب كند مي تواند آموزش خود را بهتر براي كارآموزان نقل كند و مي تواند به عنوان يك كارشناس علمي ميزان باورپذيري را افزايش دهد .
· مربي كه با كار به خوبي آشنا است از اجراي آناليز شغلي سود خواهد برد زيرا آنها كه از طريق ادراك عمومي فكر وتصور مي كنند احتمالا متوجه جوانب ديگر قضيه نخواهند شد.اما كداميك بايد در آموزش محيطي وايمني باشد ؟
· در طي آناليز ، مربي ايمني غالبا فشارهاي محيطي ويا مسائل انگيزه اي را به مانند مشكلات ناشي از فقدان دانش ومهارتها تشخيص مي دهد.اگر آموزگار بتواند به مديريت در حل وفصل فشارهاي محيطي كمك كند موانعي كه برسر راه آموزش كار آمد وجوددارند كاهش خواهند يافت.
· مربي ايمني دانش ومهارتهاي لازمه براي اجراي شغل را به گونه اي معين كند كه بتواند آموزش را از سطح مناسبي شروع كند.
راههاي متعددي برای شروع يك آناليز شغلي توجه به موقعيت آموزش ايمني وجود دارند.
· مربي ايمني مي تواند كار را در حال انجام مشاهده كند.اين يك روش عالي براي آناليز شغلهاي روتين است.اين روش احتمالا براي مشاغلي از قبيل اقدامات فوري كه كم اتفاق مي افتد حتي اگرتحت شرايط زماني اجرا شوند مناسب نيست .
· مربي ايمني مي تواند با يك يا چند نفر از كارگراني كه كاررا انجام مي دهند و يا با كساني كه ناظر كار هستند مصاحبه داشته باشد.همينكه فهرست شغلي نسبت داده شد بايد هميشه توسط متصديان شغلي بازنگري وتصديق شود
· ممكن است مربي ايمني قادر به انجام كار،توسعه فهرست كار و ارائه آن به متصديان براي بازنگري وتصديق آن باشد.
· برخي مشاغل مراحلي راتجويز كرده اندكه بوسيله كتابهاي دستوذالعملب وخط و مشي ها خلاصه شده اند.بازنگري اين كتاب هميشه مهم است بطوريكه بايد آموزش و روشها وخط مشي نوشته شده در كتاب به طور كامل برهم منطبق باشند.اگر چه مربي ايمني بايد نسبت به موقعيت هايي كه طرز كار واقعي با خط مشي نوشته شده متفاوت است هوشيار باشد.
اهداف يادگيري بيان مختصر وواضحي است از آنچه شركت كنندگان بعد از گذراندن دوره آموزش ايمني بايد قادر به انجام آن باشند.زمينه براي هدف يادگيري بلافاصله بعد ازكامل شدن آناليز دقيق يك شغل مطرح مي شود.آناليز شغل همه مراحل در برگيرنده يك مهارت را توصيف مي كند اهداف يادگيري تنها برمراحلي متمركز مي شوند كه مشتمل بر جلسات آموزشي است .گاهي اوقات لازم است كه تمام كار ياد گرفته شود وگاهي تنها بخشي از كار .آناليز شغل رفتار هايي راكه بايد يادگرفته شوند ليست مي كند.هدف يادگيري از طريق بيان اينكه چگونه به خوبي وتحت چه شرايطي كار بايد انجام شود تاثابت شود كه كار يادگرفته شده است يك قوم بيش تر برمي دارد .اهداف يادگيري مهم هستند زيرا استراتژيهاي آموزشي وتكنيك هاي ارزيابي نتيجه اي از اهداف يادگيري هستند.
راهنمايي براي نوشتن اهداف يادگيري :
اهداف هميشه از نقطه نظر اينكه كار آموز يا شركت كننده چه كاري را انجام خواهندداد نوشته مي شوند نه ازاين نقطه نظر كه مربي چه كاري راانجام خواهد داد. مثال:
درست : كار آموزان قادر خواهند بود كه يك ديگ بخار راتعمير كنند.
اشتباه : مربي بخشي رادررابطه با تعمير ديگهاي بخار هدف قرار خواهد داد
افعال يا كلمه هاي فعلي (عملي )كه براي توصيف رفتار استفاده مي شوند تا حدامكان اختصاصي هستند كلمه هاي كه از آنها اجتناب مي شود شامل اصطلاحات رايج وساده اما مبهم هستند مانند دانستند ،يادگرفتن ،درك كردن ،مطالعه كردن ،هدف قرار دادن وفهميدن.
درست : كار آموزان قادر خواهند بود كه غلظت تركيبات آلي فرار در يك نمونه از آبهاي زميني را اندازه گيري وگزارش كنند.
نادرست : كارآموزان نمونه برداري از آب زميني راياد خواهند گرفت.
رفتار مورد نظر بايد قابل مشاهده وقابل اندازه گيري باشد بطوريكه مربي بتواند معين كند آيا يادگيري صورت گرفته است ياخير ؟
شركت كنندگان توانايي استفاده ويا به كار انداختن كامل دستگاه رسپيراتور را ثابت خواهند كرد.
شركت كنندگان درباره دستگاه رسپيراتور مطالبي را فراخواهند گرفت.
اهداف بايد به صورت شفاهي وبه صورت كتبي به شركت كنندگان داده شود تا متوجه هدف جلسات آموزشي گردند.اجزاء تشكيل دهنده اهداف يادگيري:
همزمان كه هدف يادگيري مطرح مي شود 4 جزء بايد مورد توجه قرار گيرند :گروه هدف (شنوندگان)رفتار – شرايط – استانداردها
شنوندگان هدف اين گروه بايد مورد توجه قرار گيرند زيرا ممكن است همين عنوان به صورت متفاوت بر اساس زمينه گروههايي كه بايد آموزش ببينند مورد بحث قرار گيرد . مثالهايي زيرا هدف يادگيري شنوندگان راتوصيف مي كنند در هر هدف يادگيري شنوندگان هدف مشخص مي شوند.
· كاركنان جديد راههاي ترك ... راتشخيص خواهند داد.
· كاركنان ايمني سيستم يك برنامه پاسخ فوري راگسترش خواهند داد.
زماني كه يك دوره آموزشي كامل براي يك گروه شنونده خاص طراحي مي شود .غالبا شنوندگان تنها در يك بيان كلي توصيف مي شوند .مانند اين دوره به عنوان يك جهت يابي ايمني براي كاركنان جديد طراحي مي شود همينكه شنوندگان مشخص مي شوند نيازي به تكرار تركيب اجزاء شنوندگان در هر زمان نيست .
رفتار:
بخش رفتاري هدف جزء عملي آن است اين بخش قطعي ترين جزء هدف است يعني اين بخش به روشي اشاره مي كند كه كارآموزان از طريق آن ثابت خواهند كرد كه آنها دانش را به دست آورده اند يادگيري از طريق تغيير در رفتار قابل اندازه گيري است .چگونه كارآموزان ثابت خواهند كرد كه ياد گرفته اند؟ آيا خودشان توضيح خواهند داد؟آيا آنها محاسبه خواهد شد؟آيا اجرا خواهند كرد؟ آيا تعميز خواهند كرد؟آيا رفع اشكال خواهندكرد؟ فعلهاي مشخص شده در مثالهاي پايين رفتار لازم را معلوم مي كنند.
· تيم مقابله اضطراری يك اتاق گندزدايي خواهد ساخت .
· كارآموزان معاني رنگ ها وشماره هاي برچسب هاي صفحه ايمني مواد را تفسير خواهند كرد.
· كاركنان ايمني سيستم باحداقل 5 سال تجربه يك برنامه پاسخ فوري رابسط خواهند داد.
تعيين اجزاءرفتاري بر اساس آناليز شغلي كه به صورت اصطلاحات رفتاري نوشته شده بايد آسان باشد.
شرايط :
اين بخش شرايط خاص (فشارها ،محيط ومنابع ) را توصيف مي كند كه تحت آن شرايط بايد رفتارها بروز نمايند. اگر از كارآموزان چگونگي استفاده ازدستگاه رسپيراتور در يك اتاق پرشده از گازاشك آور رانسبت به استفاده آن در يك محيط عادي انتظار داشته باشيم اين اقدام شرايط خاصي رامي طلبد .توجه داشته باشيد كه شرايط بايد بيانگر آن شرايطي باشند كه رفتارها در آن تست خواهند شد نه شرايطي كه رفتارها در آن يادگرفته شدند.مثالها:
درست :دادن ليستي از نشانه هاي شيميايي وساختاراتمي آنها : شركت كنندگان در ابتداي دوره شيمي جدول تناوبي عناصر رارسم خواهند كرد .(اين شرايط درست است : شركت كنندگان قادر خواهند بود هنگامي كه مورد آزمايش قرار مي گيرند به نشانه ها وساختاراتمي مواد اشاره كنند.)
درست :شركت كنندگان در دوره هاي پيشرفته جدول تناوبي عناصر را از حفظ خواهند بود.(اين شرايط نيز درست است :وضعيتي كه شرايط آزمون رامطرح مي كند.)
نادرست : دادن يك واحد آزموشي درباره جدول تناوبي ،شركت كنندگان جدول تناوبي عناصر ررا ترسيم خواهند كرد ( اين جمله چگونگي يادگيري موضوع رسم جدول تناوبي رابيان مي كند نه شرايطي را كه دانش شركت كنندگان در آن مورد آزمايش قرار خواهد گرفت.)
چناچه شرايط آشكار وبديهي با شد لزومي به مطرح كردن آن نيست مانند مثال پايين
دادن قلم وكاغذ : كارآموزان قوانين ايمني راجع به محلهاي ساده راليست خواهند كرد (شرايط معلوم وواضح است ونيازي به بيان كردن آن نيست).
استانداردهايي كه ازكار قابل قبول :
اين استانداردها حداقل سطح قابل قبول از كار واينكه چگونه كارآموز به خوبي بايد رفتاري راكه در هدف مشخص شده اجرا كند رانشان مي دهد.مثالهاي زير شامل در صد پاسخهاي درست ، محدوديت هاي زماني (بردباريها ) توالي هاي درست بدون خطا مي باشند.
· سرپرست مخاطرات باقي مانده ،آمارهاي مورد نياز رابادقت مثبت ومنفي 001/0 مطالبه خواهد كرد.
· دادن يك جدول بند ي ساده ،كارمندان موقعيت خاموش كننده هاي آتش را باحداقل 080/0 دقت احاطه خواهندكرد.
· دادن يك سناريو از يك موقعيت اضطراري :كارمندان در كمتر از30دقيقه پاسخ خواهند داد.