استانداردهای ارگونومی
|
استانداردهای ارگونومی برگرفته از فصل Ergonomics كتابچه TLV سال 2004 ACGIH مقدمه : آسيبهاي اسكلتي – عضلاني وابسته به شغل MSDs: يكي از مهمترين مشكلات شغلي كه توسط ACGIH شناسايي شده آسيبهاي اسكلتي –عضلاني مرتبط با كار است كه با بكارگيري برنامه هاي بهداشتي ، ايمني و ارگونوميكي ميتوانند مديريت شوند .اصطلاح آسيب اسكلتي – عضلاني اينطور تعريف ميشود : هرگونه آسيب مزمن به عضلات ،تاندونها و اعصاب كه بعلت فشارهاي تكراري ، حركات سريع ،اعمال انرژي و فشارزياد ، وضعيت غير عادي بدن حين كار ، ارتعاش و يا سرما باشد . ساير اصطلاحاتي كه براي آسيب اسكلتي – عضلاني بكارميروند عبارتند از: آسيبهاي تجمعي ناشي از ضربات CTDs آسيبهاي ناشي از حركات تكراري RMIs آسيبهاي ناشي از فشارهاي تكراري RSIs برخي از اين آسيبها علائم تشخيصي ثابت و نام اختصاصي دارند مثل سندروم تونل كارپال يا تاندونيت . ساير آسيبهاي اسكلتي – عضلاني ممكن است بوسيله دردهاي غير اختصاصي ظاهرشوند .برخي ناراحتي هاي موقتي و زودگذر ، نتيجه طبيعي كار و غير قابل اجتناب ميباشند اما ناراحتي هايي كه روزبروز بيشتر شده و با فعاليتهاي شغلي يا زندگي روزانه تداخل ميكنند نبايد بعنوان نتيجه طبيعي كار مطرح شوند روشهاي كنترلي : با بكارگيري برنامه همه جانبه و وسيع ارگونوميكي به بهترين نحو ميتوان ميزان بروز و شدت MSDs را كنترل نمود . اجزاي عمده اين برنامه به شرح زير ميباشد : § شناسايي مشكلات § ارزيابي مشاغل مشكوك به داشتن ريسك فاكتور § مشخص نمودن و ارزيابي عوامل بوجود آورنده § مشاركت فعالانه و آگاهانه كارگران § معاينات شغلي اختصاصي براي كاركناني كه دچار آسيبهاي پيشرفته اسكلتي – عضلاني هستند زماني كه علل MSDs شناسايي شد برنامه كنترلي بايد بصورت جامع به مرحله اجرا درآيد اين برنامه شامل سه بخش به اين شرح ميباشد : § آموزش كارگران ، سرپرستان ، مهندسان و مديران § گزارش علائم اوليه بروز آسيب توسط كارگران § پايش مستمر و ارزيابي اطلاعات جمع آوري شده در خصوص بيماريها و حوادث اقدامات كنترلي با توجه به ارتباط هرشغل بطورجداگانه با MSDs جهت گيري ميشوند . اين اقدامات شامل كنترلهاي مهندسي و مديريتي است .حفاظتهاي فردي ممكن است بعلت شرايط محدود كننده ، بطور اختصاصي انجام شوند . روشهاي كنترلي مهندسي ازميان روشهاي كنترلي مهندسي بمنظور كاهش يا محدود سازي ريسك فاكتورهاي شغلي موارد زير بايد مد نظر قرار گيرند : § مهندسي متد انجام كار ازجمله مطالعه زمان وآناليز حركتي بمنظور محدود كردن اعمال فشار و حركات غيرضروري . § بكارگيري لوازم مكانيكي كمكي بمنظور محدود نمودن يا كاهش اعمال نيروي لازم براي نگهداشتن ابزار و اشياء § انتخاب يا طراحي ابزارهايي كه ميزان نيروي مورد نياز و زمان در دست داشتن را كاهش داده و باعث بهبود POSTURE ميشوند . § تهيه ايستگاههاي كاري قابل تنظيم براي كاربران بمنظور نزديك كردن محل دسترسي و بهبود POSTURE § انجام كنترل كيفيت و نگهداري تجهيزات بمنظور كاهش مقدار انژي مصرفي وكاراضافي كه بويژه با ارزش افزوده كالا در ارتباط است . روشهاي كنترلي مديريتي يكي از راهكارهاي مديريتي براي كنترل آسيبهاي اسكلتي – عضلاني بكارگيري تعداد بيشتري كارگراست كه موجب كاهش مدت زمان مواجهه ايشان و نهايتا كنترل خطرات ميگردد. نمونه هايي از اين دست عبارتند از: § اجرايي استانداردهاي كاري كه به كارگران اجازه توقف يا ادامه كار را برحسب نياز ميدهد ( حداقل يكبار در هر ساعت كاري ) § طراحي مجدد وظايف شغلي ( بعنوان مثال استفاده از كارگران چرخشي يا توسعه وظايف كاري ) بدين ترتيب يك كارگر در طول يك شيفت كاري بطور كامل در معرض مخاطرات شغلي نخواهد بود. ازآنجائيكه آسيبهاي اسكلتي – عضلاني ماهيتي پيچيده دارند براي همه آنها رويكرد واحدي بمنظور كاهش شدت و بروز موارد ابتلا وجود ندارد . § راهكارهاي اختصاصي مهندسي و مديريتي براي كنترل مخاطرات درهرصنعت و شركتي متفاوت ميباشد § بمنظور انتخاب روشهاي پيشگيري جهت كنترل مخاطرات نياز به اظهار نظرهاي متخصصين آگاه در اين زمينه است . § زمان استراحت جهت بهبود علائم MSDs مرتبط با كار بصورت دوره اي از چند هفته تا چند ماه درخواست ميشود . § بمنظور تعيين اثر بخشي راهكارهاي پيشگيري و كنترلي بايد نتايج ارزيابي شود. فاكتورهاي غير شغلي از طريق اجراي كنترلهاي مهندسي و مديريتي محدودسازي تمام آسيبهاي اسكلتي – عضلاني امكانپذير نيست برخي از مواردي كه ممكن است باعث آسيبهاي اسكلتي – عضلاني شده و با شغل مرتبط نباشند عبارتنداز : § آرتريت روماتوئيد § مشكلات غدد درون ريز § تروماي حاد § چاقي § بارداري § فعاليتهاي ورزشي و تفريحي حدود تماس شغلي مجاز ( TLV) پيشنهاد شده شايد نتواند افراد را در برابر ابتلا يا تماس به اين نوع آسيبها محافظت نمايد . وليكن بكارگيري روشهاي كنترل مهندسي و مديريتي موجب محدود كردن عوامل زيان آور ارگونوميكي براي افرادي ميشود كه زمينه ابتلا به اين آسيبها را دارند و نتيجتا ميزان معلوليت ايشان كاهش ميابد . ميزان ( تراز ) فعاليت دست HAL) ) گرچه آسيبهاي اسكلتي – عضلاني درمناطق مختلفي از بدن ( شانه ها – گردن – كمر و اندامهاي تحتاني ) رخ ميدهد ولي تعيين حدود تماس مجاز شغلي ( TLV ) در خصوص مچ – دست و ساعدانجام شده است. نتایج حاصل از مطالعات بيومكانيك ، روانشناسي و اپيدميولوژيكي انجام شده در خصوص مشاغل تك وظيفه اي 4 ساعت و بيشتر درطول روز بصورت جدولی برای محاسبه HAL خلاصه شده است . مقادير اين جدول با استفاده از اطلاعات بدست آمده از فراواني موارد كشيدگي دست و نسبت زمان كار / استراحت محاسبه شده است . شغل تك وظيفه اي عبارت است از : انجام يك دسته مشابه حركات يا اعمال نيرو بصورت تكراري مانند كار روي خط مونتاژ يا استفاده از صفحه كليد و موس . براي تعيين TLV مورد نظر بطور اختصاصي اين فاكتورها مد نظر ميباشد : § سطح متوسط فعاليت دست ( HAL ) § مقدار قله نيروي اعمال شده توسط دست § شرايط كاري كه اغلب كارگران بدون ايجاد اثرات بيماريزايي بصورت تكراري با آن مواجه هستند . HAL براساس فراواني موارد كشيدگي دست و چرخه كاري (توزيع كار و زمانهاي استراحت ) تعيين ميشود یکی از روشهای محاسبه میزلن کشیدگی عضله با استفاده از دستگاههاي اندازه گيري از جمله دستگاه سنجش ميزان كشش عضلات يا الكتروميوگراف محاسبه ميگردد.در برخي موارد اين مقدار از طريق روشهاي بيومكانيكي نيز قابل محاسبه است . عوامل موثر بر HAL : درصورتي كه يك يا چند عامل زير مشاهده گردد ، بمنظور كاهش ميزان تماس تا كمتر از محدوده فعاليت پيشنهاد شده در TLV- HAL قضاوت بايد توسط متخصصين صورت گيرد : § پوسچرهاي غيرطبيعي و طولاني مدت مثل خمش مچ ،دور نمودن يا انحراف مچ از حالت طبيعي وچرخش ساعد § فشارهاي تماسي § سرما يا ارتعاش هر زمان كه ميزان بروز آسيبهاي اسكلتي – عضلاني در محيط كار افزايش يافت يا مشخص شد كه ميزان تماس بيش از حدود مجاز TLV ميباشد لازم است روشهاي كنترلي را بكارگيريد . بلندكردن دستي بار : حدود تماس مچاز TLV )) براي بلندكردن دستي شرايطي پيشنهاد ميكند كه تحت آن شرايط تمام كارگران بصورت دائم و روزانه در تماس با خطر بلندكردن دستي بار( بعنوان يك وظيفه تكراري ) بوده بدون آنكه دچار آسيب در ناحيه كمر و شانه شوند . حدود تماس شغلي مجاز براي بلندكردن دستي بار : بلندكردن دستي بصورت تك نفره (در محدوده زاويه 30 درجه نسبت به افق ) براساس محدوده وزني بار برحسب كيلوگرم و براي دودست و در زماني كه بسته هاي بار مشابه و وظيفه جابجايي با ( از مبدا تا مقصد )بصورت تكراري باشد . استاندارد های مربوطه با توجه به این متغیر ها تعیین شده است : حمل دستي بار براساس طول مدت زمان حمل ( كمتريا بيش از 2 ساعت در طول يكروز كاري) همچنين دفعات حمل دستي و فواصل حمل در هر ساعت . درصورت وجود هريك از عوامل يا شرايط كاري كه در زير شرح داده شده ميبايست با نظر متخصصين ارگونومي، محدوده وزني بار را تا كمتر از حدود استاندارد كاهش داد. § افزايش موارد حمل دستي بار ( بيش از 360 بار در هرساعت ) § طولاني بودن شيفت كاري و حمل دستي بار بيش از 8 ساعت درروز § حمل دستي بصورت نامتقارن و با زاويه بزرگتر از 30 درجه نسبت به خط عمود § حمل با يك دست § حمل دستي در حالاتي مثل نشسته يا زانو زده بصورت اجباري § گرما و رطوبت بيش از حد مجاز ( با توجه به TLV استرس گرمايی ) § حمل مواد ناپايدار مثل حمل مايعات در حالت جابجايي مركز ثقل § حمل اشيائي كه دسته يا دستگيره نداشته و يا دسته يا دستگيره ضعيف و ناپايدار است . § حمل در محل هاي ناپايدار كه فرد قادر به حفظ تعادل بدن با هردو پا نميباشد مثل سطوح مرتعش § حمل در حين تماس با ارتعاش تمام بدن و يا بلافاصله پس از تماس با ارتعاش تمام بدن ( ارتعاش بيش از مقادير TLV) |