آييننامه ايمني تاسيسات الكتريكي با اتصال به زمين
آييننامه ايمني تاسيسات الكتريكي با اتصال به زمين
بخش اول - كليات
1- هدف، ايجاد محيط ايمن از نظر برقگرفتگي باتوجه بهمقررات ودستورالعملهاي اين آييننامه ميباشد.
2- دامنهكاربرد - اين آييننامه براي اجرا در كليه كارگاهها مشمول قانون كار كه ولتاژ نامي موثر سيستمهاي برقي آنها حداكثر 1000ولت جريان متناوب ميباشد تدوين گرديدهاست.
3 - حداكثر مقاومت اتصال زمين مجاز براي هر سيستم حفاظتي (دو اهم) برمبناي ولتاژ فاز 380 ولت تعيين گرديده و همين مقدار براي مدارهاي با ولتاژ فاز حداكثر 1000 ولت نياز قابل قبول است چنانچه در موارد و تحت شرايط خاصي كه ايجاد اتصال زمين موثر با مقاومت كل سيستم (دو اهم) امكان پذير نباشد بايد مجوز لازم در اين مورد از وزارت كار اخذ گردد.
4 - رعايت كليه مقررات اين آييننامه الزامي بوده و عدم اجراي موارد پيشبيني شده يا انجام نيمهكاره آنها سبب بياثر شدن بقيه و درنتيجه كلسيستم ايمنيمربوطه خواهدگرديد.
بخش دوم - تعاريف
واژههاي به كار رفته در اين آييننامه به شرح زير تعريف ميگردد:
1 - تجهيزات الكتريكي - مصالح و تجهيزاتي كه براي توليد، تبديل و يا مصرف انرژي الكتريكي به كار ميروند از قبيل مولدها، موتورهاي برق، ترانسفورماتورها، دستگاههاي برقي، دستگاههاي اندازه گيري، وسايل حفاظتي و مصالح الكتريكي.
2 - تاسيسات الكتريكي - هرنوع تركيبي از وسايل و مصالح بهم پيوسته الكتريكي در محل يا فضاي معين.
3 - مدار الكتريكي (مدار) - تركيبي از وسايل و واسطهها كه جريان الكتريكي ميتواند از آنها عبور نمايد.
4 - قسمت برقدار - هر سيم يا هادي كه در شرايط عادي تحت ولتاژ الكتريكي باشد.
5 - بدنه هادي - قسمتي كه به سادگي در دسترس بوده و در حالت عادي برقدار نميباشد ولي ممكن است در اثر بروز نقصي در دستگاه برقدار شود.
6 - قسمتهاي بيگانه - قسمت هادي كه جزيي از تاسيسات الكتريكي را تشكيل نداده باشد (نظير اسكلت فلزي ساختمانها، لولههاي فلزي، گاز، آب و حرارت مركزي و غيره).
7 - هادي حفاظتي - هاديهايي كه از آن در اقدامات حفاظتي در برابر برق گرفتگي هنگام بروز اتصالي استفاده شده و بدنههاي هادي را به قسمتهاي زير وصل مينمايد :
- بدنههاي هادي ديگر
- قسمتهاي هادي بيگانه
- الكترود زمين
- هادي زمين شده يا قسمت برقدار زمين شده
8 - هادي خنثي - هادياي كه به نقطه خنثي وصل بوده و به منظور انتقال انرژي الكتريكي از آن استفاده شود.
9 - الكترود زمين - يك يا چند قطعه هادي كه به منظور برقراري ارتباط الكتريكي سيستم يا جرم كلي زمين، در خاك مدفون شده باشد.
10 - الكترودهاي زمين مستقل از نظر الكتريكي - الكترودهايي هستند كه فواصل آنها از يكديگر به قدري است كه در صورت عبور حداكثر جريان ممكن از آنها ولتاژ الكترودهاي ديگر به مقدار قابل ملاحظه اي تحت تاثير قرار نگيرند.
11 - مقادير اسمي (جريان،توان، سطح مقطع....)
الف - در مورد ابعاد و ديگر مشخصات مكانيكي، مقدار اسمي مشخص كننده كميت معيني در حدود رواداريهاي تعيين شده ميباشد.
ب- درمورد كميتهايي نظير توان جريان ولتاژ و غيرهكه مقدار واقعي آنها بستگي به عوامل ديگري مانند تغييرات در مصرف افت ولتاژ و غيره دارد، مقدار اسمي كميتي است كه در اثر آن دما و تنشهاي مكانيكي يا الكترومغناطيسي در دستگاه مولد موتور يا وسايل مصرف كننده ديگر در شرايط متعارفي محيط كار از مقادير مجاز مربوطه تجاوز نخواهد نمود.
12 - جريان اتصال كوتاه - اضافه جرياني است كه در اثر متصل شدن دو نقطه با پتانسيلهاي مختلف در موقع كار عادي از طريق امپدانسي بسيار كوچك بوجود آمده باشد.
13 - جريان اتصالي - جرياني است كه در اثر خرابي عايق يا اتصالي بوجود آيد.
14 - جريان اتصالي به زمين - جريان اتصالي است كه به زمين جاري ميشود.
15 - جريان احتمالي اتصال كوتاه - جرياني است كه احتمال بروز آن در اثر اتصال كوتاه در يك نقطه يا روي ترمينالهاي سيستم يا تاسيسات مورد نظر وجود دارد.
16 - جريان برق گرفتگي (جرياني كه ازنظر پاتوفيزيولوژي خطرناك است).
جرياني است كه از بدن انسان و حيوانات عبور نموده و مقدار آن (با در نظر گرفتن هارمونيكها و زمان تاثير) به قدري باشد كه آسيب بوجود آورد.
17 - تجهيزات يا وسايل حفاظتي - تجهيزات و وسائلي است كه هدف اوليه آنها قطع جريان مدار در صورت بروز اضافه جريان يا اتصال كوتاه يا اختلال در سيستم ايمني آن ميباشد (مانند انواع فيوزها،كليدهاي خودكار، كليدهاي جريان تفاضلي و غيره).
18 - ولتاژ تماس - ولتاژي كه بين قطعاتي كه درآن دردسترس باشند بوجود آيد.
19 - قطعاتي كه در آن واحد در دسترس ميباشند - هاديها با بدنههاي هادي كه در آن واحد توسط يك شخص قابل لمس باشد، قسمتهاي برقدار،بدنههاي هادي، بيگانه، هاديهاي حفاظتي و الكترودهاي زمين قطعاتي هستند كه در آن واحد ممكن است در دسترس باشد.
20 - دسترس - منطقه ايست كه حدود آن از محل فعاليت عادي افراد قابل لمس باشد.
21 - مقاومت سيستم اتصال زمين - مقاومت معادلي است از مقاومت الكترود زمين و مقاومت هاديهاي اتصال زمين نسبت به جرم كلي زمين.